بازنشستگی برای بسیاری از افراد فرصتی برای انتخاب شهری آرام‌تر، هزینه‌های قابل‌مدیریت‌تر و دسترسی بهتر به خدمات درمانی است. اما مهاجرت بازنشستگان با مهاجرت کاری تفاوت مهمی دارد. در این مسیر معمولاً قرار نیست شغل جدیدی پیدا کنید، بلکه باید ثابت کنید درآمد و پوشش درمانی کافی برای زندگی مستقل دارید. نکته مهم‌تر اینکه چیزی به نام یک ویزای بازنشستگی اروپا با شرایط یکسان برای همه کشورهای اروپایی وجود ندارد. هر کشور مسیر اقامتی، حداقل درآمد و مدارک خودش را تعیین می‌کند. بنابراین اگر قصد مهاجرت به اروپا برای بازنشستگان را دارید، انتخاب کشور باید پیش از هر اقدامی و بر اساس شرایط مالی و خانوادگی شما انجام شود.
آیا بازنشستگان می‌توانند به کشورهای اروپایی مهاجرت کنند؟
شهروندان غیر اروپایی نیز در صورت داشتن شرایط کشور مقصد می‌توانند برای اقامت اقدام کنند. در بسیاری از کشورها، حقوق بازنشستگی یا سایر درآمدهای پایدار میتواند مبنای اثبات توان مالی باشد؛ با این حال سن بازنشستگی به‌تنهایی امتیاز اقامتی محسوب نمی‌شود. برای مثال، پرتغال رسماً مسیر ویزای اقامت برای بازنشستگان و افرادی که از درآمد شخصی زندگی می‌کنند دارد. همچنین اسپانیا اقامت غیرانتفاعی را برای افرادی پیش‌بینی کرده که بدون کارکردن، منابع مالی کافی و تضمین‌شده دارند.
بنابراین شرایط مهاجرت بازنشستگان به ملیت، درآمد، بیمه، محل اقامت و قوانین کشور مقصد بستگی دارد. برای شهروندان اتحادیه اروپا نیز قواعد متفاوت است و داشتن درآمد کافی و بیمه درمانی کامل، از شرایط اصلی اقامت بیش از سه ماه در کشور دیگر اتحادیه است.
روش‌های رایج مهاجرت برای افراد بازنشسته
رایج‌ترین مسیر، اقامت بر پایه درآمد ثابت یا همان Retirement Residency (اقامت بازنشستگی) است. در این مدل، Pensioner (بازنشسته) باید Pension Income (درآمد بازنشستگی) یا منابع مالی دیگری را اثبات کند.
در پرتغال، مسیر مخصوص بازنشستگان و افراد دارای درآمد شخصی وجود دارد. در ایتالیا نیز ویزای بازنشستگی معمولاً با عنوان اقامت انتخابی شناخته می‌شود و متقاضی باید درآمد پایدار، محل سکونت و توان مالی خود را اثبات کند؛ این ویزا اجازه فعالیت کاری را نمی‌دهد.
در یونان اقامت برای افراد مستقل از نظر مالی پیش‌بینی شده است. بنابراین اقامت بازنشستگی اروپا یک برنامه یک جور نیست، بلکه مجموعه‌ای از مسیرهای ملی است.
بهترین کشورهای اروپایی برای مهاجرت بازنشستگان
اگر منظور از بهترین کشور برای مهاجرت در سن بالا (بازنشستگان) کشوری با مسیر اقامتی مشخص باشد، پرتغال، اسپانیا، ایتالیا و یونان انتخاب‌هایی هستند که مسیرهای مبتنی بر درآمد یا استقلال مالی دارند؛ اما شرایط آنها یکی نیست.
پرتغال برای بازنشستگانی که درآمد منظم دارند مسیر مشخصی ارائه می‌کند. اسپانیا از طریق ویزای اقامت غیرانتفاعی امکان زندگی بدون فعالیت شغلی را فراهم می‌کند. ایتالیا نیز برای اقامت انتخابی، درآمد مستمر ناشی از حقوق بازنشستگی، مستمری، ملک یا سرمایه را بررسی می‌کند.
در نتیجه، مهاجرت بازنشستگان به اروپا نباید با یک رتبه‌بندی ساده انجام شود؛ میزان درآمد، مالیات، بیمه و هدف خانوادگی تعیین می‌کند بهترین کشور برای مهاجرت بازنشستگان برای هر فرد کدام است. اگر آلمان مدنظر باشد، بررسی دقیق شرایط مهاجرت به آلمان مهم است، زیرا مسیر اقامت باید متناسب با هدف فرد انتخاب شود.
شرایط زندگی بازنشستگان در کشورهای مختلف اروپا
کیفیت زندگی فقط به اجاره خانه محدود نیست. خدمات درمانی، دسترسی به حمل‌ونقل، امنیت، مالیات و Cost of Living (هزینه زندگی) نیز باید بررسی شوند. همچنین نباید تصور کرد دریافت مستمری در کشور مقصد همیشه ساده است. اتحادیه اروپا اعلام می‌کند پرداخت حقوق بازنشستگی و قواعد مالیاتی به کشور محل اقامت، کشور پرداخت‌کننده و توافق‌های مربوط بستگی دارد. European Union برای افرادی که به دنبال زندگی آرام در اروپا هستند، بررسی بیمه درمانی و هزینه‌های واقعی شهر محل سکونت اهمیت ویژه‌ای دارد.
اگر فردی در آلمان یا ایتالیا خانواده نزدیک داشته باشد، مسیرهای خانوادگی نیز ممکن است برای او مناسب باشد. برای نمونه، مهاجرت پیوند خانواده آلمان با اقامت مبتنی بر بازنشستگی یک مسیر جداگانه است و نباید این دو با هم اشتباه شوند.
مدارک لازم برای مهاجرت بازنشستگان
مدارک لازم برای مهاجرت بازنشستگان بسته به کشور متفاوت است، اما معمولاً پاسپورت معتبر، فرم درخواست، مدارک اثبات درآمد و محل اقامت، بیمه درمانی و اسناد وضعیت خانوادگی درخواست می‌شود. ایتالیا نیز برای اقامت انتخابی، مدارک مربوط به درآمد مستمر، محل سکونت و اظهارنامه‌های مالی را بررسی می‌کند.
مدرک اثبات درآمد باید نشان دهد منبع مالی متقاضی پایدار و قابل اتکاست. برای تمکن مالی بازنشستگان ممکن است فیش حقوقی، گواهی مستمری، گردش حساب یا اسناد دارایی پذیرفته شود؛ نوع و میزان مدارک را مرجع کشور مقصد تعیین می‌کند. در بعضی پرونده‌ها مانند ویزای دیدار خانواده ایتالیا نیز مدارک متفاوتی مطرح است و نباید با ویزای اقامتی بازنشستگان یکی تلقی شود.
هزینه مهاجرت و زندگی بازنشستگان در اروپا
هزینه مهاجرت شامل هزینه ویزا، ترجمه و تایید مدارک، بیمه، سفر و در برخی کشورها هزینه‌های مربوط به اقامت است. پس از ورود نیز اجاره مسکن، قبوض، خوراک، حمل‌ونقل و درمان بخش اصلی هزینه‌ها را تشکیل می‌دهند.
به همین دلیل هزینه زندگی بازنشستگان در اروپا عدد ثابتی ندارد و حتی داخل یک کشور هم بر اساس شهر متفاوت است. علاوه بر هزینه‌های زندگی، باید مالیات احتمالی بر مستمری و درآمدهای دیگر را نیز بررسی کرد؛ اتحادیه اروپا تأکید می‌کند مالیات حقوق بازنشستگی تابع قوانین داخلی کشورها و توافق‌های مالیاتی است.
سخن پایانی
مهاجرت افراد بازنشسته زمانی تصمیم سنجیده‌تری خواهد بود که ابتدا کشور مقصد، منبع درآمد، بیمه و هزینه واقعی زندگی بررسی شود. مهاجرت بازنشستگان الزاماً به معنای دریافت یک Retirement Visa (ویزای بازنشستگی) با عنوان مشخص نیست؛ گاهی مسیر درست، اقامت بر پایه درآمد مستقل است. حتی بررسی بهترین سن مهاجرت نیز باید در کنار وضعیت مالی، خانوادگی و درمانی انجام شود.
برای انتخاب مسیر، استفاده از اطلاعات رسمی کشور مقصد یا مشاوره تخصصی مانند موسسه مهاجرتی ایران ایتالیا-ایران اروپا میتواند جلوی تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعات قدیمی را بگیرد.
